الشيخ رسول جعفريان وديگران
79
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
18 . يحيى بن عبّاد بن عبد الله بن زبير وى از ثقات ابن حبّان است . « 1 » يحيى از پدرش عباد و از جدش عبد اللّه بن زبير و از عمويش حمزة بن عبد الله و عبد الله بن عروه روايت كرده و كسانى چون : موسى بن عقبه ، هشام بن عروه ، عبد الله بن ابى بكر بن حزم و ابن اسحاق راويان اخبار او هستند . « 2 » روايات او در سيره قابل توجه و بيشتر آنها از پدرش مىباشد . يحيى در جوانى در سن 36 يا 37 سالگى از دنيا رفت . « 3 » تاريخ وفات او را نگفتهاند ؛ اما مىدانيم كه تا خلافت وليد بن يزيد بن عبد الملك به سال 125 ه . زنده بوده است . « 4 » بنابراين ، روايات او از جدش مرسل خواهد بود . 19 . ابو عروه ، يحيى بن عروة بن زبير او را از نظر علمى برتر از برادرش هشام دانستهاند . « 5 » يحيى به علم انساب و تاريخ آگاهى كامل داشته ، با اين حال روايات او در سيره اندك است . از پدرش روايت كرده و كسانى چون پسرش محمد و برادرش هشام و نيز محمد بن عقبه و محمد بن مسلم بن شهاب زهرى از او روايت كردهاند . « 6 » زبير بن به كار ، يحيى را از برجستهترين فرزندان عروه دانسته و يحيى خود گويد : من گرامىترين فرد عرب هستم ؛ زيرا عرب بر سر خلافت دربارهء عمويم عبد الله بن زبير و دايىام مروان بن حكم « 7 » منازعه كرد . « 8 » با اين كه عبد الملك بن مروان او را مورد احترام قرار مىداد ؛ « 9 » اما در جريان منازعهاى كه وى با ابراهيم بن هشام ، حاكم مدينه داشت ، به دستور هشام بن عبد الملك او را آن قدر تازيانه زدند كه پس از مدتى درگذشت . « 10 »
--> ( 1 ) . ثقات ، ج 7 ، ص 593 . ( 2 ) . تهذيب الكمال ، ج 31 ، ص 394 . ( 3 ) . تهذيب التهذيب ، ج 11 ، ص 205 . ( 4 ) . اغانى ، ج 7 ، ص 22 و 23 . ابن حجر گويد : « مات بعد المأة » ( ر . ك : ابن حجر ، تقريب التهذيب ، ج 2 ، ص 350 ) . ( 5 ) . الجرح و التعديل ، ج 9 ، ص 175 . ( 6 ) . ثقات ، ج 7 ، ص 593 ؛ تهذيب الكمال ، ج 31 ، ص 466 و 467 . ( 7 ) . مادر يحيى ، امّ يحيى دختر حكم بن ابى العاص است . ر . ك : طبقات الكبرى ، ج 5 ، ص 374 . ( 8 ) . تاريخ مختصر دمشق ، ج 27 ، ص 284 . ( 9 ) . تهذيب الكمال ، ج 31 ، ص 468 . ( 10 ) . انساب الاشراف ، ج 9 ، ص 445 .